سفرنامه دکتر سید حمید حسینی «عراق- بغداد» دی ماه ۱۳۹۵

644-768x576

آنچه در ادامه می خوانید چکیده ای از سفرنامه منتشر شده دکتر سید حمید حسینی، دبیرکل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق در سفر دی ماه سال گذشته به کشور عراق می باشد.

شایان ذکر است این سفر در معیت هیأتی از مقامات ذیربط کشورمان در حوزه روابط اقتصادی با کشور عراق صورت گرفته است.

روابط تجاری و اقتصادی ایران و عراق در سال ۸۴ با صدور ۷۵۰ میلیون دلار کالا و خدمات وارد فصل جدیدی شد و اکنون تنها صادرات کالایی ایران به عراق به بیش از ٧/۵ میلیارددلار رسیده است. بازار سی میلیون نفری عراق بیش از نود درصد از نیازهای خود را از طریق واردات تامین میکند، بنابراین هنوز پتانسیل افزایش صادرات به این بازار، با توجه به بهبود شرایط اقتصادی عراق وجود دارد.

از سال ۸۴ تا ۹۲ شاهد روند پر شتاب حضور کالا و خدمات ایرانی در بازار عراق بودیم ولی از سال ۹۲ با توجه به کاهش قیمت نفت و بی‌ثباتی ناشی از حضور داعش در منطقه این روند کند شد.

در سال ٢٠١۴ واردات عراق ٣٠ درصد کاهش یافت ولی صادرات ایران در این سال ١٢ درصد افزایش داشت. مجددا واردات عراق در سال ٢٠١۵ بیش از ده درصد کاهش، ولی صادرات ایران هشت درصد افزایش یافت. در سال ۲۰۱۶ با وجود ثابت بودن میزان واردات عراق صادرات ایران پنج درصد افزایش داشته است.
تحولات اخیر بازار نفت و توافق اپک منجر به افزایش قیمت نفت از ٣۵دلار در ابتدای سال ٢٠١۶ به ۵٣ دلار در اول سال ۲۰۱۷ شده است و همچنین دامنه حضور داعش و سایر تروریست‌ها در عراق محدود شده و آزادی موصل در اوایل سال ۲۰۱۷ محتمل است.

در شرایط جدید ایران باید قادر باشد حضور خود را در بازار عراق افزایش داده و تلاش کند سطح روابط را در همه زمینه‌ها ارتقا دهد.

دولت عراق برای بودجه سال ٢٠١٧ رقم ٧۵ میلیارد دلار را پیش بینی کرده که با ذخیره ارزی ۴۶ میلیارد دلاری عراق فرصت کم نظیری را برای بخش خصوصی کشور فراهم می‌کند، تا با حضور سازماندهی شده در بازار به شریک اول عراق تبدیل شود.

بنابراین به منظور برنامه‌ریزی جهت تقویت همکاری‌های اقتصادی و تجاری یک هیات عالی رتبه با همکاری سازمان توسعه تجارت، ستاد توسعه روابط اقتصادی با عراق، وزارت خارجه و اتاق مشترک ایران و عراق عازم بغداد شدیم. قبل سفر نشست‌های در ایران داشتیم و اولویت‌های خود را مشخص کردیم. مقرر شد در ملاقات‌های که با مسئولان وزارت بازرگانی و وزارت صنعت و معدن عراق داریم بر لزوم انعقاد قرارداد تعرفه ترجیحی یا تجارت آزاد، تعریف نظام استاندارد یکسان، حذف موانع گمرکی و بانکی و تشکیل کارگروه مشترک و اجلاس سالانه مشترک اقتصادی دو کشور تاکید کنیم.

متاسفانه پنج وزارت‌خانه مهم عراق شامل بازرگانی، اقتصاد، صنعت و معدن، کشور و دفاع فاقد وزیر هستند که پیگیری مسایل و تصمیم‌گیری طرف عراقی را سخت کرده است.

اجلاس مشترک اقتصادی ایران و عراق در سال ٢٠١٣ در تهران تشکیل شد و ۱۳ سند همکاری به امضا رسید. ضروریست مجددا این اجلاس تشکیل شود تا حل مسایل بانکی، استاندارد ،قرارداد تجارت آزاد، حذف ویزا و سواپ نفت خام امکان پذیر شود.

یکشنبه عصر با هواپیمایی «العراقیه» به‌همراه یک هیات ۲۰ نفره عازم بغداد شدیم و در هتل «المنصور» مستقر شدیم. شب به همراه آقایان خسروتاج، آل‌اسحاق و اوحدی مهمان سفیر محترم ایران در عراق بودیم. آقای دانایی‌فر توضیح کاملی در مورد مسایل سیاسی و اقتصادی عراق ارایه کرد که برای اعضا بسیار جالب بود.

باید گفت کمبود اطلاعات و تحلیل درست از بازار عراق از مهمترین نیازهای کشور است. به طور مثال ایشان به قرارداد ۴٫۴ میلیارد دلاری صدور خدمات فنی و مهندسی ایران به عراق در سال ۹۱ اشاره کرد طبق آمار ایشان، ترک‌ها در سال ۲۰۱۳ صادراتشان به عراق بالغ بر ۱۸ میلیارد دلار بوده که در سال ۲۰۱۴ به رقم ۷ میلیارد کاهش داشته و در سال ۲۰۱۵ به هشت میلیارد دلار نرسیده است.

آقای دانایی‌فر که معمار روابط ایران و عراق است در شش سال گذشته سفیر ایران در عراق بوده و قبل آن نیز مسئول ستاد توسعه روابط اقتصادی با عراق، که عملکرد بسیار موفقی داشته است. خوشبختانه رایزن بازرگانی ایران در بغداد نیز از تحرک و پویایی بالای برخوردار بوده و توانسته است در گسترش این روابط و اطلاع رسانی به فعالان این بخش نقش داشته باشد.

دوشنبه صبح قرار بود به اتفاق آقای دانایی‌فر به دیدار سرپرست وزارت صنعت و معدن و وزارت بازرگانی عراق برویم. در دیدار با سرپرست وزارت صنایع عراق آقای خسروتاج دیدگاه ایران برای توسعه روابط را مطرح و بر انجام کار مشترک در امور صنعتی و معدنی تاکید کرد.

رئیس اتاق صنایع عراق که در این جلسه حضور داشت از عدم ارتباط اتاق بازرگانی ایران، با اتاق صنایع عراق گلایه و محدود شدن این روابط به امور تجاری و بازرگانی در درازمدت را به نفع ایران ندانست و آن را نشانه علاقه صرف ایرانی‌ها به فروش کالا به بازار عراق دانست. ایشان مدعی بود عدم توازن تجاری فعلی پایدار نخواهد ماند و با توجه به نرخ بالای بیکاری در عراق ، دولت مصمم است با همکاری سایر کشورها، صنعتی‌سازی و بازسازی صنایع فعلی را در دستور کار قرار دهد و در این راستا احداث پنج شهرک صنعتی در حال انجام است.

به نظر بنده اگر فعالان اقتصادی ایران در صدد حضور طولانی مدت در بازار عراق هستند باید برای احیا و بازسازی صنایع عراق همکاری کنند و فعالیت‌های مشترک تولیدی در این کشور در دستور کار قرار گیرد، گر چه عراق از کمبود زیر ساخت‌ها نظیر آب، برق وگاز، فقدان نیروی آموزش دیده و متخصص صنعتی،گرانی نیروی کار (حقوق حداقل کارگر ساده ۶۰۰ دلار) رنج میبرد.

به پیشنهاد هیات ایرانی جهت توسعه همکاری‌های صنعتی و معدنی مقرر شد یک کار گروه مشترک بین بخش خصوصی و دولتی دو کشور تشکیل شود و اولین جلسه آن طی دو هفته آینده در تهران برگزار شود. این کارگروه می‌تواند کمک شایانی به بهبود روابط اقتصادی و کاهش موانع بین دو کشور بر دارد .

پس از این جلسه آقای آل‌اسحاق به اتفاق رایزن بازرگانی ایران در عراق و نماینده وزارت خارجه عازم اتاق بازرگانی عراق شدند تا در جلسه مشترک فی ما بین بخش خصوصی ایران ( اعضا سندیکای آرد و روغن ) و عراق حضور پیدا کنند و من به اتفاق آقایان خسروتاج ، اوحدی و سفیر ایران عازم وزارت بازرگانی عراق شدیم.

سرپرست وزارت بازرگانی با تاخیر در جلسه حضور یافت و پس از دقایقی جلسه را به معاون خود سپرد و جلسه را ترک کرد و در پاسخ به سوال آقای خسرو تاج در مورد قرارداد تعرفه ترجیحی و گلایه از افزایش تعرفه‌های گمرکی و بروکراسی ناشی از بازرسی شرکت‌های بین‌المللی راه حلی ارایه نکرد و تصمیم‌گیری در این موارد را خارج از وظایف خود دانست.من نیز  با اشاره به اینکه عراق دومین مقصد کالای صادراتی ایران است از بی‌ثباتی در قوانین عراق و منطقی نبودن اجبار صادرکنندگان ایرانی به تایید مجدد اسناد بین‌المللی مانند گواهی مبدا توسط سفارت عراق در ایران گلایه کردم و خواستار همکاری وزارت بازرگانی جهت ارتقا روابط تجاری دو کشور از حالت مرزنشینی و پیله‌وری به سطح بین‌المللی شدم. در ادامه معاون وزیر بازرگانی عراق که از انسان‌های شریف، مومن و انقلابی عراق است بیش از سه ساعت خود و مدیران شرکت‌های دولتی در زمینه‌های توسعه همکاری در بخش‌های خودرو، ماشین آلات کشاورزی و صنعتی، مصالح و لوازم ساختمانی و مواد غذایی مذاکره کردند و برای خرید این اقلام از ایران اعلام آمادگی کردند و مقرر شد در اولین فرصت از ایران بازدید کنند. ضمنا موافقت شد در محل نمایشگاه بین‌المللی عراق یک سالن اختصاصی جهت نمایشگاه دایمی ارایه محصولات ایرانی اختصاص یابد تا در اختیار تجار و گروه‌های مختلف تولیدی ایرانی قرار گیرد.

این نشست با یک ناهار مفصل در کنار دجله وپذیرابی با ماهی «مسکوب» عراق و عکس یادگاری به پایان رسید و در ترافیک سنگین بغداد به زحمت قبل از غروب به هتل رسیدیم. امروز هوا سرد بود و ۶ درجه بالای صفر بود.

شب به اتفاق بعضی از دوستان به زیارت کاظمین رفتیم و در کنار مرقد موسی ابن جعفر (ع) و امام جواد(ع) دعا کرده و نماز خواندیم. مرتب آیه «ام من یجیب المضطر اذا دعا ویکشف سوء» بر زبانم جاری می‌شد و فضای معنوی خوبی داشتم، خدارا شاکرم.

647-768x524

دوشنبه صبح آقایان خسروتاج و آل‌اسحاق به بازدید از محل نمایشگاه بین‌المللی بغداد رفتند و من عازم سفارت شدم تا با آقای سفیر گفتگو و تبادل نظر کنم. دقایقی هیات وزارت نفت به سرپرستی آقای زمانی‌نیا را ملاقات کردم و اهمیت قرارداد گازی ایران و عراق بر ارتباط بانکی دو کشور یادآور شدم.

گفتگوی مفصلی در رابطه نظریه‌های توسعه با آقای دانایی‌فر که در حال نوشتن پایان نامه دکتری خود است داشتیم که در فرصت مناسب به آن خواهم پرداخت. ایشان که مطالعات زیادی درباره تاریخ ایران داشته نظرات ویژه‌ای درباره توسعه دارد که برای صاحب نظران مفید و شنیدنی است و توصیه کردم در این رابطه با آقایان دکتر نیلی، دکتر غنی‌نژاد و دکتر رنانی مباحثه وگفتگو کند.

حدود ظهر به بقیه اعضا هیات پیوستم و ابتدا عازم کربلای معلی شدیم و دو ساعت زیارت کردیم و سپس نماز مغرب و عشا را در بارگاه دلگشای امیر مومنان خواندیم و نهایتا از طریق فرودگاه نجف اشرف عازم تهران شدیم.
پایان

پست های مرتبط ...

با عرض پوزش ، امکان ثبت دیدگاه وجود ندارد